Declaracións e manifestos

DECLARACIÓN INSTITUCIONAL CO GALLO DO DÍA INTERNACIONAL DO ORGULLO LGTBI

2025-06-27T07:31:00Z

O 28 de xuño conmemórase o Día Internacional do Orgullo LGTBI, una data de alcance mundial que celebra a diversidade e recorda a importancia de garantir os dereitos e liberdades de todas as persoas, con independencia da súa orientación sexual.

Esta xornada ten a súa orixe no feito ocorridos en 1969 no barrio neoiorquino de Stonewall, que marcaron un antes e un despois na reivindicación dos dereitos civís do colectivo LGTBI. Dende entón, esta data consolidouse como unha oportunidade para reflexionar, recoñecer os avances logrados e seguir construíndo unha sociedade onde a dignidade, a liberdade e a igualdade plena sexa unha realidade para todos.

Dende o Concello de Rianxo queremos reiterar o noso firme compromiso cos valores democráticos de igualdade, respecto, liberdade e dignidade. Reivindicamos o papel dos gobernos locais na promoción de entornos seguros, inclusivos e respectuosos, nos que a diversidade sexa comprendida como un valor compartido que enriquece a
vida en comunidade.

É fundamental reforzar o papel das organizacións da sociedade civil, incluíndo as entidades LGTBI como axentes de transformación social garantindo a súa participación activa na elaboración e avaliación das políticas públicas. Así mesmo, consideramos esencial que as institucións actúen con determinación fronte aos discursos que promoven a intolerancia, establecendo mecanismos eficaces para previr e abordar posibles situacións de discriminación.

Se ben o Estado español foi un país pioneiro en políticas de igualdade, tamén hai que recoñecer que aínda persisten situacións de desigualdade, violencia e rexeitamento que teñen que erradicarse con decisión e responsabilidade institucional, abordando –de forma integral– a realidade específica das persoas LGTBI, que ademais son racializadas, migrantes, con diversidade funcional ou en situación de pobreza dado que elas experimentan formas agravadas de discriminación. Neste sentido, é imporante promover políticas que atendan estas circunstancias particulares con medidas de protección efectivas e proporcionais, sempre dende unha perspectiva centrada nos dereitos humanos e na cohesión social.

Segundo os datos recentes, aproximadamente a metade das vítimas LGTBI de agresións físicas, sexuais ou verbais rexistradas non denuncian estes incidentes debido, principalmente, ao medo ou á falta de confianza nos procedementos institucionais. Dende as entidades locais reiteramos o noso compromiso para xerar entornos de confianza, prever estas violencias e mellorar a resposta institucional fronte a calquera manifestación de odio ou discriminación.

Non podemos obviar, tampouco, que no contexto internacional asistimos con preocupación a retrocesos en materia de dereitos humanos que afectan directamente ao colectivo LGTBI. Os discursos de odio, a reversión de avances legais e a persecución institucional nalgúns países poñen en risco principios fundamentais que deben ser preservados pola comunidade internacional.

Así as cousas, é fundamental dotar da dotación orzamentaria específica e sostida aos gobernos locais para que poidan traballar en protocolos específicos para a atención integral a vítimas de agresións, así como en formación do persoal municipal e no desenvolvemento de campañas educativas e de sensibilización que promovan a
convivencia, a tolerancia e o respecto a todas as persoas.

Dende o Concello de Rianxo instamos ao Goberno do Estado a garantir este financiamento, así como a cumprir e facer cumprir integramente a Lei 4/2023, para a igualdade real e efectiva das persoas trans e para a garantía dos dereitos das persoas LGTBI e o RD 1026/2024, de 8 de outubro, pola que se desenvolve o conxunto planificado de medidas para a igualdade e non discriminación das persoas LGTBI nas empresas.

Do mesmo xeito, instamos á Xunta de Galicia á actualización da Lei 2/2014, do 14 de abril, pola igualdade de trato e a non discriminación de lesbianas, gays, transexuais, bisexuais e intersexuais en Galicia para adaptala a lexislación estatal recente.

Como mostra do compromiso do Concello de Rianxo coa defensa dos dereitos do colectivo LGTBI, durante a semana do 28 de xuño disporase nun lugar visible e prominente da Casa Consistorial a bandeira que actualmente serve como distintiva da loita do colectivo.

Declaración Institucional polo Día Mundial das Persoas Refuxiadas

2025-06-19T08:36:01Z

O vindeiro 20 de xuño conmemórase o Día Mundial das Persoas Refuxiadas.

Segundo o último informe semestral de tendencias publicado por ACNUR, en xuño de 2024 máis de 120 millóns de persoas no mundo foran desprazadas por persecucións, conflitos, violacións dos dereitos humanos, violencia ou graves alteración da orde pública. En comparación co ano anterior, a cifra supón un aumento de máis de 5 millóns de persoas.

O número de persoas desprazadas pola forza mantívose ao alza nos últimos doce anos. Así, a finais do 2024 unha de cada 67 persoas no mundo fora desprazada pola forza, é dicir, practicamente o dobre que dez anos antes.

En relación ás persoas refuxiadas, segundo os datos recollidos no informe, a mediados do 2024 a cifra global de persoas refuxiadas ascendeu a 43,7 millóns, o que supón un incremento do un 1% dende finais do 2023.

Fai falta un esforzo concentrado da comunidade internacional para poñer fin aos conflitos, ás violacións de dereitos humanos e á crise climática, sen o cal continuarán subindo as cifras de persoas desprazadas, engadindo aínda máis miseria a unha situación xa de por si desesperada con incontables traxedias humanas.

Lonxe diso, o que está acontecendo é que a capacidade de resposta ante a situación que viven millóns de desprazados forzosos está sendo posta a proba pola proliferación de novos conflitos a través do planea que se engaden a outros conxelados. Os conflitos máis recentes teñen, ademais, unha amplitude e violencia descoñecidas dende a II Guerra Mundial: o devastados enfrontamento en Sudán, a implacable guerra en Ucraína, a axitación violenta en Myanmar, a indescritible violencia na República Democrática do Congo e, por suposto, o xenocidio en Gaza.

Mentres se fai cada vez máis evidente a necesidade imperiosa de sistemas de asilo fortes e de unha maior solidariedade internacional, a maior parte das crises xeradoras de desprazamentos forzosos de poboación permanecen invisibles aos ollos da opinión pública. Moi ao contrario, véxase o acontecido recentemente coa intención do Goberno Central de venderlle armamento a Israel ou a claudicación e continuo branqueo do réxime marroquí, tamén por parte do Goberno Central, en relación co Sahara.

Neste contexto, a labor de entidades como Solidariedade Galega co Pobo Saharauí, con programas como “Vacacións en Paz” resulta fundamental, aínda que insuficiente. A través deste programa e de outras actividades organizadas por esta e outras entidades, o pobo de Rianxo vén demostrando a súa solidariedade e hospitalidade, unha hospitalidade baseada nos principios da democracia e dos dereitos humanos que, a través desta declaración, queremos poñer de manifesto.

Á súa vez, e con este posicionamento, o Pleno da Corporación do Concello de Rianxo insta á Xunta de Galicia e ao Goberno Central a reforzar a estratexia de asilo e acollemento, con medios e recursos humanos adecuados. Ao mesmo tempo, insta ás sinaladas institucións a posicionarse de maneira clara e contundente na defensa da paz e na denuncia das violacións dos dereitos humanos. Neste senso, en relación á situación antes aludida do Sahara, cabe recordar a débeda histórica que mantén o Estado español, así como o dereito de autodeterminación do pobo saharauí internacionalmente recoñecido.

Esta declaración institucional aprobouse por unanimidade na sesión ordinaria do pleno da Corporación 08/2025 do 29 de maio de 2025

Declaración institucional con motivo do Día Internacional pola Eliminación da Violencia contra as Mulleres

2024-11-25T12:11:45Z

Hoxe, 25 de novembro, conmemoramos, unha vez máis, o Día Internacional pola Eliminación da Violencia Contra as Mulleres. Consideramos que é necesario recordar, con afecto e respecto, a cada unha das mulleres asasinadas polas súas parellas ou exparellas que, segundo os datos oficiais publicados pola Secretaría de Estado de Igualdade e Contra a Violencia de Xénero, ascende a 40 mulleres en 2024 e a 1285 mulleres desde o 2003, ano no que se comezaron a recopilar estes datos. Tampouco debemos esquecer que no que vai de ano son 8 os menores de idade vítimas mortais de violencia de xénero, ascendendo a 61 os asasinatos desde o 1 de xaneiro do 2013 ata o día de hoxe, e 30 os menores que quedaron orfos por violencia de xénero en España, sumando un total de 463 menores desde o ano 2013.

Desde o Concello de Rianxo, hoxe e tódolos días do ano, manifestamos a nosa condena absoluta ante a violencia de xénero, en todas as súas formas, violencia física, psicolóxica, sexual, económica e institucional. A eliminación desta lacra é un reto para toda a sociedade, polo que debe ser unha tarefa conxunta que require unha actuación unitaria, contando coa colaboración e cooperación de distintos axentes. Debemos poñer tódolos medios que temos ao noso alcance para combatela, xa que a violencia de xénero non ten cabida na sociedade que aspiramos a ser. Eliminala das nosas vidas e protexer ás vítimas non é unha opción, senón unha obrigación.

Non debemos esquecer que a mellor e máis eficaz maneira de erradicar a violencia de xénero é implementar políticas públicas en materia de igualdade. A prevención é a principal ferramenta para que a igualdade real sexa un feito. Por iso, a educación e a formación son dous piares fundamentais para acabar coas desigualdades entre mulleres e homes e erradicar así a violencia machista.

Ademais, é fundamental esixir unha lexislación actualizada e acorde ao momento social e histórico, que protexa e ampare ás vítimas desta violencia. Na actualidade, en Galicia está vixente a Lei 11/2007 galega para a prevención e o tratamento integral da violencia de xénero na que se recollen medidas vitais e necesarias de sensibilización, prevención, tratamento e apoio para as mulleres que sofren esta violencia. Así e todo, hai certos aspectos que non se cumpren ou que deben mellorarse. Un deles é a atención psicolóxica, servizo que se contempla nesta lei para prestar de maneira integral e dende o servizo de Atención Primaria, e que desgraciadamente na actualidade é ofrecido de maneira moi limitada.

Outro servizo que se contempla na lei como necesario e fundamental para camiñar cara a erradicación desta lacra é o reforzamento de recursos como os Centros de Información á Muller, centros que carecen de melloras de financiamento así como de ampliación tanto de persoal como de categorías profesionais.

Ademais, recentemente anunciouse a apertura en Galicia de futuros centros de crise 24h para ofrecer atención ás mulleres vítimas de violencia sexual, os cales debemos esixir que se encadren dentro do sistema público de saúde, que ofrezan atención presencial e que se realice a súa apertura e posta en marcha o antes posible.
Non podemos seguir vivindo nunha sociedade na que se segue xustificando o machismo como algo natural, non podemos seguir vivindo nunha sociedade na que non inclúe a todos e a todas, tampouco podemos seguir vivindo nunha sociedade na que se asasinan mulleres polo simple feito de selo. Tampouco podemos tolerar condutas e discursos negacionistas ou banalizadores, que normalizan esta violencia, que a xustifican como feitos illados, extraordinarios e individuais no lugar de asumilos como un problema colectivo, social e político. Ser muller non é un crime, polo tanto, temos o mesmo dereito a desfrutar dos dereitos humanos recoñecidos un 10 de decembro de 1948 pola Asamblea Xeral das Nacións Unidas en París.
Somos conscientes de que esta é unha loita longa, con momentos amargos, na que calquera cifra superior a 0 vítimas supón un fracaso social. Lonxe de desanimarnos, isto débenos dar máis forza para seguir loitando e traballando ata lograr a erradicación dun estigma que, mentres perviva, nega as bases dos dereitos universais e de igualdade sobre as que se asenta o sistema democrático no que vivimos.

A violencia contra as mulleres non ten cabida na sociedade e temos que seguir traballando para que pase canto antes ao arquivo dos erros pasados da historia, porque a defensa das mulleres é a defensa dos dereitos de tódolos seres humanos.

Apoio ás reivindicacións laborais dos bombeiros dos parques de Boiro e Ribeira

2023-11-08T09:33:59Z

O Pleno da Corporación do Concello de Rianxo, na sesión ordinaria do xoves 28 de setembro
de 2023, aprobou por unanimidade o seguinte APOIO ÁS REIVINDICACIÓNS LABORAIS DOS BOMBEIROS DOS PARQUES DE BOIRO E RIBEIRA:

EXPOSICIÓN DE MOTIVOS

A Coruña, Lugo e Pontevedra e finalmente Ourense procederon desde o ano 2019 até hoxe a rescatar para a xestión pública e directa os parques comarcais de extinción de incendios e salvamento que até ese momento realizaban empresas privadas.

Malia que a xestión do servizo de extinción e salvamento nos referidos parques comarcais pasou a realizarse directamente dende os propios Consorcios Provinciais, aínda non se produciu a total integración do persoal que prestaba servizo nos mesmos.

Así, o persoal indefinido das empresas privadas que xestionaban os parques de bombeiros comarcais e cuxos contratos subrogaron os respectivos Consorcios Provinciais a día de hoxe non ten recoñecida a condición de persoal laboral fixo dos Consorcios.

A este respecto, o Tribunal Supremo xa na súa sentenza de 28 de xaneiro de 2022, en resolución dun recurso de casación para a unificación de doutrina RCUD, recoñeceu a condición de persoal laboral fixo das traballadoras que pasaban dunha empresa privada á Administración Pública en virtude de subrogación tanto laboral como da actividade que desempeñaban. O Tribunal Supremo excluía ao persoal que adquirira a condición de indefinido en virtude de contratacións realizadas en fraude de lei, ou que a súa actividade profesional non fose obxecto de transmisión ao sector público.

Malia isto, o persoal destinado nos diferentes Parques Comarcais dos distintos Consorcios Provinciais, nos que participa a Xunta de Galiza e a Deputación Provincial respectiva, non dispón dos mesmos dereitos laborais, manténdose as diferenzas derivadas das condicións de traballo que tiñan na empresa privada de orixe.ç

É por iso que a Asemblea Xeral Extraordinaria de Bombeiros de Parques Comarcais acordou a convocatoria dunha folga en todos os Consorcios Provinciais e nos 24 parques comarcais, así como a suspensión dos apoios e servizos voluntarios, reducindo as prestacións laborais ás estritamente obrigatorias por contrato laboral.
Tal situación de conflitividade laboral ven derivada da persistente negativa da Xunta de Galiza á aplicación e seguimento da doutrina do Tribunal Supremo no que atinxe ao recoñecemento da condición de persoal laboral fixo ao servizo do Consorcio Provincial correspondente, e da aprobación dun convenio colectivo que equipare as condición laborais e profesionais de todo o persoal dos Parques Comarcais contra Incendios de Galiza.

1. A integración como persoal laboral fixo dos Consorcios Provinciais contra Incendios e Salvamento de todo o persoal no que concorran as condicións establecidas na sentenza de 28 de xaneiro de 2022 e coas condicións e requirimentos establecidos na referida resolución xudicial.

2. A elaboración e aprobación, previa negociación conxunta coas Deputacións Provinciais e coa representación das traballadoras, dun Convenio Colectivo para todos os Consorcios Provinciais de Galiza.

3. Dotar dos equipos técnicos e humanos que se demandan por parte do persoal dos parques pois entendemos melloran as prestacións á veciñanza dos dous parques que dan servizo á nosa comarca.

Comunicado polo conflito da mexilla

2023-04-13T13:08:21Z

O acontecido hoxe en Compostela é inexplicábel e nos enche de carraxe pola situación de violencia á que se chegou. De todo este despropósito facemos responsable á Consellaría do Mar que é a que debería capitanear o diálogo e a procura dunha solución, non alimentar o enfrontamento nin a confusión.

Esiximos que se poña fin dunha vez a este conflito creado entre traballadores do mar que levan convivindo máis de 70 anos. Deixade traballar e producir á nosa xente!

Desexamos a pronta recuperación das persoas mancadas en especial do noso veciño que, afortunadamente, soubemos non reviste gravidade. Tamén instamos á inmediata posta en liberdade dos detidos para iniciar a resolución pacífica desta liorta á que están abocando ao sector.

O alcalde de Rianxo, Adolfo Muíños

Comunicado da Corporación Municipal a respecto da lamentable imaxe de Rianxo e de Arousa ofrecida en diferentes programas de televisión

2016-09-30T17:10:30Z

COMUNICADO DA CORPORACIÓN MUNICIPAL DE RIANXO A RESPECTO DA LAMENTABLE IMAXE DE RIANXO E DE AROUSA NORTE OFRECIDA EN DIFERENTES PROGRAMAS DE TELEVISIÓN

Todos e todas, membros dos diferentes grupos da corporación municipal do concello de Rianxo, facéndonos eco da xustificada indignación do conxunto dos nosos veciños e veciñas trasladaremos á Dirección das cadeas televisivas Cuatro e Telecinco o malestar e repulsa polos contidos distorsionados e falsos diferentes programas de televisión emitidos por ambas referidos ao Concello de Rianxo, A Pobra e o conxunto da Ría de Arousa.

Somos un pobo traballador, tranquilo, afábel, rico en patrimonio e cultura, que vive do mar e do traballo diario, que goza de maneira san e participativa como poucos dunhas Festas Populares declaradas de Interese Galego. É por iso que desmentimos categoricamente as mentiras contidas en programas desas cadeas e esiximos a rectificación inmediata por parte das canles Cuatro e Telecinco en horario de máxima audiencia.

Queremos trasladar a toda a xente que o noso concello, como os de toda a Ría de Arousa que se aldraxou desde as canles citadas, é tranquilo e as nosas xentes acolledoras, afectuosas e solidarias, abertos de maneira amábel e agarimosa perante a todos e todas que nos visitan.

Solidaria tamén para saír unida aos camiños a buscar ás persoas desaparecidas (a Diana e a outras) e colaborar coas forzas de seguridade e cos medios de comunicación que informan, a maioría sen recorrer en sensacionalismos, centrados en axudar a que volvan coas súas familias.

Unidos tamén para sumarnos cunha soa voz aos concellos da bisbarra e en especial A Pobra sumándonos tamén ao seu comunicado aprobado no pleno.

Manifesto do 8 de Marzo: Día Internacional da Muller

2016-03-14T14:55:07Z

Durante semanas, vimos nas redes sociais, televisión, prensa e na propia rúa a celebración do 8 de marzo. Desde o Concello de Rianxo, recordamos que esta non é unha data para celebrar na que nos feliciten ás mulleres por sermos traballadoras, senón que é un día de lembranza das 146 mulleres que morreron nunha fábrica téxtil de New York demandando melloras na súas condicións laborais.

Lembramos a necesidade de que as mulleres esixan aos gobernos e ás xerencias das empresas o cumprimento dos dereitos laborais que conseguiron por nós outras mulleres fai só algo máis de cen anos. É a nosa obriga como cidadanía defender con unllas e dentes todo aquilo que gratuitamente agora estamos gozando; e por momentos, magoadamente, incluso perdendo.

Este ano 2016, facemos honra a aqueles oficios que historicamente viñeron sendo desenvolvidos por mulleres de Rianxo, de Galicia e do resto do mundo. As mulleres, por tradición cultural, están especializadas no coidado da casa, da nosa familia, das nosas crianzas, das persoas en situación de dependencia... agás o coidado delas mesmas.

Todo ese traballo foi e é agasallado economicamente tanto á familia como ao estado.
Queremos e debemos poñer en valor, tanto social como economicamente, a cantidade de horas que as mulleres dedican á xerencia dunha casa, á atención integral ás persoas que conforman a familia, á atención a cada un dos procesos polos que pasa a roupa para ser logo gozada sobre os nosos corpos... todo iso é diñeiro e todo iso é traballo invisible para moitas persoas, desde o resto da familia ata infravalorado polas propias mulleres.

A día de hoxe podemos e estamos en condicións de ir un paso máis adiante e dar a coñecer que o mundo está a cambiar e cada vez máis estas tarefas son compartidas e polo tanto, asumidas por outros membros desa familia (crianzas, maiores, homes...). Este é o sinal de cambio social, o que nos di que toda esta especialización en coidados non é única das mulleres por seren mulleres, senón que é unha habilidade das persoas.

Sintámonos responsables de valorar esa cesta de roupa que maxicamente chega aos nosos armarios, ese prato de comida quentiño cada domingo ou a quilometraxe que fan avós e avoas detrás das netas e netos...

Pensemos que nós tamén somos quen de facelo ao igual que as miles de mulleres rianxeiras. O traballo compartido de seguro que será benvido.

Manifesto sobre os atentados de París e Beirut

2015-11-16T12:54:24Z

Non poderán coa liberdade

Estamos arrepiados polos terribles atentados de París e Beirut, nun venres negro de violencia e asasinato que condenamos con absoluta e tallante rotundidade.

Abrazados ás familias dos falecidos e os feridos e a todas as persoas que sofren nestes momentos tan duros, queremos manifestar, como representantes da veciñanza, que quen desprezan a liberdade, a convivencia e a vida, non poderán dobregarnos.

Non poderán coa liberdade, non poderán coa democracia, non poderán coa convivencia, non poderán coa paz... Son os nosos principios, as nosas regras do xogo, o noso único xeito de entender a vida.

Entre todos e todas, unidos e unidas, defenderémonos día a día a base de democracia, de diálogo, dos valores que París encarna desde a revolución francesa: liberdade, igualdade, fraternidade.

E a quen a atacan, e xa que logo nos ataca, dicímoslles, firmes e unidos, que lles faremos fronte e lles gañaremos. Hoxe xuntos, ás portas de todos os concellos de Europa, do mundo, dicimos ben alto. Todos somos Beirut. Todos somos Paris. Queremos paz.

Lido o 15 de novembro ás 12h. no acto de repulsa convocado fronte a Casa do Concello.

Pregón das Festas da Guadalupe 2014

2014-09-15T11:18:08Z

Texto do pregón das festas da Guadalupe 2014, lido o sábado 13 de setembro ás 14.00 por Xosé Luís Axeitos.

As festas de Guadalupe son un momento importante para Rianxo e para todos os rianxeiros; por eso agradezo de maneira especial ao Alcalde e ao Presidente da Comisión de Festas a oportunidade de dirixirme ás miñas veciñas e veciños malia a dificultade que supón poñer palabras aos sentimentos. Pregoar noticias ou mercancías como tradicionalmente facía o pregoeiro, “oficio vil e despreciable” por certo, resultaba máis doado, era menos comprometido que falar en Rianxo aos rianxeiros das súas festas. Porque a Guadalupe permítenos á maioría dos presentes valver ás noites e menceres da nosa infancia e xuventude co afán de recoñecer e andar novamente os camiños do pasado. Moitas grazas, Alcalde, moitas grazas, Presidente da Comisión de Festas.

-------------------------------------

Tense dito moitas veces que Santiago é un dos poucos lugares do mundo ao que se pode chegar seguindo as indicacións das estrelas. Pois ben, tamén a Rianxo se adoita chegar guiado polas súas propias estrelas, astros que seguen a brillar no firmamento da memoria colectiva do noso país e que nos aprenderon algo fundamental: ser rianxeiros é un xeito especial de ser galego no mundo.
Nun país, Galicia, poblado de silencios históricos, cobra especial importancia, para configurar a súa propia identidade, a testemuña escrita. Rianxo aportou en momentos decisivos para Galicia a palabra necesaria, a utopía imprescindible.
Malia ter estrelas que nos guían, Chariño, Martelo Paumán, Arcos Moldes, Castelao, Manuel Antonio ou Dieste, non podemos esquencer que o gran mérito destes escritores e intelectuais rianxeiros radica no feito de saberen escoitar os ecos da cultura popular, de interpretar e pregoar as virtudes desta vila. Dito doutra maneira, souberon proclamar a soberanía estética de Galicia baseada nas fontes populares, decataronse da existencia doutra cultura, a cultura popular como instrumento pedagóxico e como instrumento normalizador fronte da cultura oficial. A arte popular marcha ceibe pola historia sen se coñecer o seu camiño máis que polo ronsel que deixa. Sen retórica, quedaría así: O máximo valor desta terra foi e segue a ser a súa xente.
Un coñecido escritor alemán, preocupado pola voz dos de abaixo, dos humildes, dos vencidos e dos perdedores da historia, preguntaba nun poema (Preguntas del obrero ante el libro o del trabajador que lee) polos obreiros e traballadores que construiron obras tan monumentais coma a muralla china. Hoxe, seguindo a estela deste poeta eu tamén recelo da historia imposta que nos obliga a repetila no canto de contribuir a facela. Por eso me quero referir moi brevemente á outra historia, a esquencida, a que non aparece nos manuais nin nas escolas. As dos homes humildes que fixeron posible o que hoxe somos e o que foron os grandes homes da nosa vila. Con razón dicía Manuel Antonio que esta vila nosa era coma un museo de mariñeiros vellos que grabaron e imprentaron nas pedras da ribeira a súa emotividade e se non fora por eles, os poetas non saberían que o ronsel se chama así. Ata tal punto é auténtico o mariñeiro de Rianxo que podería ser o prototipo de galego que non renuncia á súa personalidade. O mariñeiro de Rianxo a pesar dos seus ollos panorámicos e dos seus ouvidos políglotas retorna sempre coa palabra nativa nos beizos.
A autenticidade e dignidade dos nosos mariñeiros é a razón pola que os nosos escritores evocaron unha e outra vez a Peito Duro, Peito de Lobo, a Ñames e Pasmita, ou a Pepina Tayoya, que non son personaxes de fantasía, son personaxes populares, de carne e oso, que eles souberon trascender e facelos ficción para que endexamais morreran, para que permanezan vivos na memoria da humanidade. Todos eles están a falar, desde Rianxo, cos habitantes do Macondo de García Márquez, cos da Comala de Juan Rulfo ou cos do Bos Aires de Borges.
Os personaxes dos nosos escritores están arrincados desta vila e reuníanse na taberna da Zurela ou na Rabaleira para falar do divino e do humano. Alí están aínda a parolar mentras un patache do Freixo está a descargar un cargo de sal no medio das sinxelas lanchas xeiteiras, o Chuvasco aquel home de tan grande cabeza, que parece o bico da Piruleira, que o mesmo canta de baixo nos rosarios e novenas que ata as redes rachadas ou aparella un galeón; está tamén O Manicas, o mellor bailador da vila, que nos domingos deixa na da Zurela, todo-l-os cartos ganados no mar na semana enteira; e a quen soio Peito Duro a piñas leva pró barco cando van para o mar os homes o luns ó saír a estrela; tamén están O Chaverus, Bicho, Gago casado c´oa Muiñeira- Ñames que está casado con Pepa de Quitolas; Cachola, Patudo, Remido, Galabocho, Cacho, Paxaro; Mosquiñas, e cen mais d´a mesma caste que se sentan na ribeira. Espartero está na porta da súa casa e ve pasar ao señor Juanito O Garreante, personaxe d´A Fiestra Valdeira mítico patrón do galeón dos Pérez que regateaba con Ñames e con Marcos do Pazo cando viñan de Vilagarcía. Vai na compaña do Sr. Benito o Galbán, o mellor rexidor da belisca na taberna dos Pérez, do Sr. Manuel de Paulos, do Sr. Manoel de Quitolas e do Sr. Miguel o Pintureiro, O Fardelo, o mellor colledor de ostras de ladeira e o vello Patillas, todos homes de espíritu san e honrado, da mellor fidalguía mariñeira.
Nomeados co alcume que é o auténtico bautizo dos veciños, o auténtico nome da nosa xente. O Don queda reservado para don Severo, o bispo rianxeiro Arauxo Silva, para súa nai dona Xusta ou para médicos, don Rafael e don Pepito mestres coma dona Dorinda e fabricantes coma Goday, toda xente importante.
Ninguén mellor que o célebre Fariña para resolver a laberíntica e complexa relación entre autor e personaxe que tanto preocupou a Unamuno: cando don Xosé Arcos lle encarga un papeliño curto de catro palabras nun apropósito que escribira para ser representado con intención crítica, Fariña pousa o farol que levaba no escenario e lanza un discurso de media hora, espontáneo e baril, rebelándose contra do papel que tiña que facer, que non era o do personaxe que representaba, era de si mesmo. Mesma solución e lectura existencial nos ofrece o caso de Peito de Lobo, veciño de Rianxo e personaxe dos Retrincos de Castelao, que se vai facendo vello ó mesmo tempo que se deteriora o cabezudo que o representa e acaba dicíndolle ao autor: ¡Alá se foi o cabezudo, señor! Cando morre Fariña, en abril de 1919, o xornal Galicia Nueva de Vilagarcía lamenta que Castelao perdese a un dos seus modelos.
Arturo Noguerol, mártir da Libertade, secretario do concello de Rianxo por un tempo, anotaba nun caderniño as frases ilustres dos mariñeiros e viaxeiros que iban na motora do Carqueixa, de Rianxo a Vilagarcía. “Touciño”, mariñeiro, dixo esta greguería sen ter lido a Gómez de la Serna: “Polo mastro da motora soben tantos xuramentos do patrón que se as gaviotas tivesen un receptor de radio perderían a inocencia”.
E Rita, mandadeira e tratante de ovos, escoitando dicir a un veraneante madrileño que se fose pintor fixaría no lenzo as cores do solpor, díxolle como se nada: “Pois para axuntar todos eses tons hai que saber moito e andar axiña porque nun instantiño a luz xa é diferente e cómpren outros pinceis”. E a señora Fanchuca, que non sabía ler pero que saía á porta da súa casa e dicía con sabida e audaz metáfora: “Non hai unha nube onde enganchar o candil”.
Eran tempos nos que os cons enriscados eran os atracadeiros, cando non varaban as embarcacións na area donda da praia. Con razón aquel cantar:

Santo San Bartolomeu
que estás no medio da Ría
por un lado tes Rianxo
por outro Vilagarcía.

Rianxo era unha vila humilde pero tiña hermandade e nobreza dabondo, cunha solidariedade absoluta que se traducía nunha organización do traballo fondamente social: creáronse as compañías de aparello, de carácter patriarcal, con quiñón de reparto, a parva, a ración de pan e viño, a obriga colectiva e proporcional para médico e para as festas patronais. Estas compañías eran verdadeiros gremios protectores, mesmo dos rapaces que empezaban a ir ó mar desde que podían gatear os barcos . Na nosa vella vila non había traizón, había irmandade e nobreza. . Nos casos de desgraza ou infortunio –naufraxio, incendio, morte- existía unha solidariedade absoluta. Tamén se mostraba unánime o sentimento colectivo nos acontecementos memorables, que eran festexados por todos como propios, tal como nos conta Roxelio Pérez. Os mariñeiros de Rianxo sabían daquela que unha alegría compartida transfórmase en doble alegría; e unha pena compartida transfórmase en media pena.
Todas estas persoas e outras moitas das que non temos noticia son on obreiros que construiron a gran muralla china, son os labradores anónimos dos sulcos esquencidos da historia. Son os coautores, xunto cos Castelao, Dieste e Manuel Antonio, de todo o mellor que podemos ofrecer a Galicia e ao mundo enteiro.
Levo citado na miña alocución a numerosos personaxes rianxeiros de moi distante e distinta condición, pero todos, absolutamente todos, comparten, directa ou indirectamente, a dor da ausencia, a dor da emigración, que azoutou a este concello con especial dureza despois de 1918. Non poderiamos explicarnos como pobo sen a dramática experiencia da emigración. Non é o momento de explicar os sentimentos encontrados e os sufrimentos que este fenómeno social ten provocado entre nós.
Non parecen estas palabras as máis axeitadas para días festeiros, pero por outra banda é bastante frecuente oír a pregoeiros e autoridades políticas que evocan ós nosos familiares e veciños ausentes para que os fagamos presentes. Que non é outra cousa que unha loable invitación a ser solidarios coa xente que non pode disfrutar con nós en días sinalados do ano. Neste contexto, xa que logo, podemos tamén facer unha homenaxe ós ausentes honrando ós emigrantes presentes, aínda que estes sexan africanos, americanos, negros ou mestizos pero sempre persoas dignas de respeto e necesitadas de que os tratemos humanamente que non é outra cousa que intentar poñernos no seu lugar, que é o lugar no que estiveron tantos e tantos veciños nosos no pasado e aínda no presente.
Pero nada mellor pode representar este escenario que levamos debuxado –paisaxe, vila, xentes do pobo, cultura popular escritores, emigación, etc- que a Rianxeira, canción embaixadora de Galicia. Nacida na alma do pobo de Rianxo, lévana os emigrantes a Bos Aires e remózana para regresar fresca e ventureira coma as ondiñas do mar.
Cantar a Rianxeira é como atoparse uns vellos amigos da infancia, evocar cousas de amable e feliz lembranza. A Rianxeira é unha sagrada herdanza dos nosos maiores e temos a responsabilidade de conservala e de encomendarlla aos que veñen detrás porque así, como quería Manuel Antonio, cumpriremos co noso deber de defender a nosa personalidade, o que temos de propio, de noso, o que nos distingue dos demais. Deber este, por certo, ben descoidado, e sobre o cal falaría si o tempo non me prohibise abusar da vosa atención pra poñer de manifesto o vergoñento que resulta ver como a cotío nos esquencemos da nosa fala e renegamos da nosa tradición de galegos.
A Rianxeira, soamente no seu retrouso encerra moita máis sabidoría que o libro dun intelectual, porque recolle toda a sabiduría do pobo enteiro. Encerra o sentimento do mar, da vida, o sentimento da ausencia, dos nosos emigrados, o sentimento relixioso para os crentes e mesmo o sentimento socio-político e identitario. Empezou sendo himno relixioso, transformouse en himno cívico nas mans de ABC (Anxel Baltar Cortés), que lle encarga a imaxe pétrea a Asorey e remat sendo puro sentimento popular con Romero e Pinciñas (Ondas da nosa Ría) cos arranxos de Bernardo del Río. (Rianxeira).
E esta nosa Rianxeira, un cantar refeito unha e outra vez a través dos anos, tampouco sería posible sen a fértil tradición das xentes desta vila. Porque durante moito tempo, aínda non había alumbrado eléctrico na vila, as mulleres, escollían o peixe na prais coa luz dun farol de aceite, formando corros.. A cotío no balbordo das conversas e das poxas xurdía unha voz limpa e entonada, iniciando unha cantiga vernácula. Deseguida se formaba un coro, en armoniosa polifonía coma se unha batuta invisible o dirixira. Despois, ó longo das rúas, aínda se repetían as cantigas das pescas que levaban o peixe a outras vilas e aldeas, ó fío da madrugada. E aquelas voces afinadas e cheas de sentimento, iban perdéndose lentamente ata morrer na distancia coma un doce suspiro.
Con estas voces das mulleres rianxeiras esvarando na nosa memoria, é o momento de rematar desexándolles a todas as persoas presentes e ausentes que nos sintamos próximos e solidarios para así mellor preservar o futuro desta vila e disfrutar das festas da Guadalupe 2014.

¡VIVA RIANXO!

Declaración da Corporación Municipal sobre os sucesos do 24 de xullo

2013-07-25T11:53:30Z

No nome da Corporación Municipal de Rianxo, os portavoces dos grupos políticos, BNG, PsdeG-PSOE e Partido Popular, expresan toda a solidariedade e colaboración nestes intres de intensa dor á Corporación Municipal de Santiago de Compostela, ás familias e amizades das víctimas.

Nuns momentos tan duros para a nosa capital, e en especial nesta data tan significada para a cidade e todo o país, reciban todo o noso agarimo e apoio. As nosas bandeiras en Rianxo ondean xa a media hasta en sinal de dó por esta traxedia.

En medio deste suceso dramático o noso recoñecemento pola actuación exemplar dos veciños de Angrois e, en xeral de toda a cidadanía compostelá e dos visitantes implicados masivamente na colaboración cos corpos de seguridade, sanitarios e de emerxencias.

Unha forte e solidaria aperta.

Manifesto do 8 de marzo, Día Internacional da Muller

2013-03-08T14:12:16Z

O 8 de marzo de 2013, os grupos municipais do BNG e PSOE deron lectura ao seguinte manifesto no Salón de Plenos do Concello de Rianxo:

O 8 de marzo do ano pasado denunciamos a recén aprobada Reforma Laboral e usabamos o tempo futuro no noso Manifesto para anunciar o recorte en dereitos que supoñería para as mulleres. Este ano 2013 constatamos enormes retrocesos.
Intentase instalar a idea de que a crise económica é responsable de todo, que non son os gobernos o causante dos recortes pero, non nos deixemos enganar: non é crise todo o que reloce.

A igualdade foi avanzando en España durante os anos de Democracia. Este avance traduciuse nunha vida mellor para as mulleres deste país, así como en máis dereitos para elas e para o conxunto da sociedade.

Isto foi posible sobre todo grazas á propia sociedade que se modernizou -grazas ás organizacións, ás feministas, á esquerda política e, sobre todo, ás mulleres-. Desta forma, as mulleres fomos ocupando espazos no emprego, na política, e na sociedade, mentres nos achegabamos, en todos os indicadores de participación e calidade de vida, aos homes, rompendo con iso progresivamente a desigualdade. Non obstante, a igualdade non era de todo efectiva, aínda existían e aínda existen desequilibrios. Necesitabamos tempo para seguir avanzando, pero sobre todo para consolidar o conseguido. Un tempo fundamental porque este último ano asistimos a uns dos maiores despropósitos da historia da igualdade de oportunidades entre homes e mulleres.

O emprego, a premisa que permite a autonomía das persoas, é a nosa principal preocupación. No inicio da crise creceu o desemprego masculino - como efecto da destrución de emprego nalgúns sectores de actividade - non obstante, no momento actual, o desemprego feminino crece espectacularmente como efecto directo das políticas que se están a aplicar.
Esta destrución de emprego é o resultado directo da Reforma Laboral, unha regulación que ademais fai imposible o dereito á conciliación da vida familiar e laboral. E tamén é o resultado do desmantelamento progresivo do Estado do Benestar e os servizos de atención ás persoas, así como o debilitamento de estruturas de apoio ás mulleres.

A Reforma Laboral expulsa aos sectores máis vulnerables do emprego, e aí están as mulleres. Ademais deixa sen dereitos ás mulleres traballadoras, a todas en xeral e especificamente ás que teñen traballo a tempo parcial, traballo temporal, ou a aquelas que teñen responsabilidades familiares.

O desmantelamento do Estado do Benestar e a actal política de austeridade eliminan servizos públicos esenciais, onde traballan moitas mulleres, tanto na Administración Pública coma nas empresas prestadoras. Así, é a redución dos dereitos relacionados coa educación, coa saúde, coa atención á dependencia, cos programas e actuacións dirixidos a mellorar a calidade de vida, o que fai que as mulleres queden en desemprego e ademais que teñan máis dificultades para a conciliación.

Esta lista de recortes en dereitos das mulleres amplíase co anuncio do Goberno do Estado de cambiar a Lei de Saúde Sexual e Reprodutiva e da Interrupción Voluntaria do Embarazo, cun obxectivo, eliminar o dereito a decidir das mulleres.

E aínda máis, a lei de taxas xudiciais provoca unha desigualdade no acceso á xustiza, que deixará a moitas mulleres sen a posibilidade de acudir a ela mesmo naquelas ocasións que pretendan escapar dunha situación de violencia de xénero. A todo isto debemos sumar a redución de presupostos e servizos dirixidos a combater a violencia contra as mulleres.

Estas accións, e estes recortes, están cargados de ideoloxía. De mensaxes que relacionan a autenticidade de ser muller coa maternidade, a defensa da educación segregada de nenos e nenas, a eliminación da educación para a cidadanía. Mensaxes que pretenden situar ás mulleres de novo nas tarefas de coidado, a crianza e a dependencia.

Todo o acontecido nos leva a un mesmo lugar, bastante familiar, os nosos propios fogares. Porque, en definitiva, o que se está a promover coas actuais politicas e a volta ao fogar das mulleres.

Non obstante seguimos traballando pola igualdade e a emancipación das mulleres. Porque cremos que a igualdade entre mulleres e homes é un piar da nosa democracia, e porque temos o firme compromiso cun modelo social que garante a xustiza e a equidade.

Sen dúbida, o cambio que necesitamos para saír desta crise, que é económica, pero tamén política e social, pasa por contar con todos e con todas, homes e mulleres, sen desperdiciar capacidades, facendo que a igualdade sexa o centro do cambio.

Ante esta situación este 8 de marzo reclamamos:

A derrogación da Reforma Laboral.

O desenvolvemento dun Plan de Emprego para as mulleres de Galicia, que inclúa políticas activas específicas, a promoción do autoemprego e o desenvolvemento dun Plan de Igualdade das mulleres no emprego, dirixido a promover a igualdade e a eliminar a desigualdade salarial.

O mantemento dos dereitos recollidos na Lei de Promoción da Autonomía Persoal e Atención ás Persoas en Situación de Dependencia.

A promoción de políticas que permitan a corresponsabilidade na vida laboral e familiar de homes e mulleres, e o cumprimento da Lei, do traballo en igualdade das mulleres de Galicia.

O mantemento da Lei actual de Saúde Sexual e Reprodutiva e Interrupción Voluntaria do Embarazo, así como de todos os centros de planificación familiar da nosa Comunidade.

O impulso de políticas e servizos de prevención da violencia de xénero e apoio ás mulleres que a sofren.

Á derrogación da Lei de taxas xudiciais.

Asinan, os grupos do goberno municipal, BNG e PSdeG,
en Rianxo a 8 de marzo de 2013

Manifesto no Día Internacional da Eliminación da Violencia Contra as Mulleres

2012-11-26T08:47:36Z

Desde 1999, a Asemblea Xeral das Nacións Unidas marcou o 25N como o Día Internacional da Eliminación da Violencia contra as Mulleres tal e como propuxo o Encontro Feminista Latinoamericano e do Caribe, en homenaxe ás Irmás Mirábal que no 1960 foron obxecto das torturas máis crueis acontecidas na República Dominicana.

“A violencia contra as mulleres constitúe unha vulneración dos dereitos humanos do xénero feminino. É un reflexo da desigualdade real entre homes e mulleres, motivada polo modelo social no que nos educan, o machismo. Ante esta realidade, é precisa unha repulsa social explícita”.

Desde o noso Concello, como en anos anteriores, elaboramos un manifesto, lembramos ás persoas implicadas (directas e indirectas), damos datos e constatamos que aínda queda moito por facer.

Aínda a día de hoxe moitas mulleres seguen a encontrarse en diversas situacións de violencia (psicolóxica, física, sexual, económica, a prostitución, o tráfico de persoas, o abandono físico e emocional...) polo único motivo da desigualdade entre homes e mulleres. E tamén seguimos a descoñecendo a incidencia real dos casos das mulleres con discapacidade, precisos de visibilizar dada a súa vulnerabilidade.

O retroceso de España de 14 postos no índice do Foro Económico Mundial está a supoñer que cada día as mulleres españolas atópanse con máis barreiras para ter un emprego, para conciliar a súa vida persoal, laboral e/ou familiar, para acceder á educación, á sanidade, ou á atención social, para exercer os seus dereitos sexuais e reprodutivos, para incorporarse ós espazos de participación e toma de decisións.

Estes pasos atrás non están garantindo o dereito das mulleres a vivir sen Violencia, senón que os están perpetuando.

Fai apenas uns días tivemos novas da violencia machista na comarca do Barbanza, tamén aquí, en Rianxo, somos protagonistas deste feito. Así pois, non podemos quedarnos en ler simples manifesto ou poñer en marcha certas actividades polo mes de novembro.

É tempo de actuar con decisión é firmeza. O silencio é cómplice da violencia machista. Visibilicemos cada caso, poñamos cara e busquemos solucións a cada feito. Non sexamos cómplices das persoas agresoras.

A prevención e a sensibilización son fudamentais para conseguir a complicidade da sociedade, como son imprescindibles para que as mulleres se vexan capaces de dirixir as súas vidas e tomen as decisións dunha forma propia e autónoma.

A prevención é o inicio do camiño para a igualdade real entre mulleres e homes, e, a partir de aquí, as Administracións Públicas e Locais debemos, poñer ó dispor das mulleres todos os recursos e apoios necesarios para garantir os seus dereitos. A diminución na dotación orzamentaria para “Programas de atención social para mulleres e menores en situación de violencia” non poden ser o camiño a seguir, tal e como trasladou Observatorio de Violencia de Xénero do Consello do Poder Xudicial “os recortes son responsables de que moitas mulleres retiren a denuncia, posto que quedan nunha situación de desprotección tras presentala, podendo afirmar que os recortes en políticas de igualdade están a poñer en situación de risco ás mulleres e, con elas, as súas fillas e os seus fillos”.

Instamos ó ‘Goberno Autonómico’ a que garanta a permanencia dos recursos precisos para atender ás necesidades observadas e manifestadas polas mulleres en situación de violencia para acotar a desigualdade real entre mulleres e homes. Cremos tamén imprescindible que se deseñe e poña en marcha desde a Administración un Plan específico de actuacións para aos e as menores fronte á violencia na que se encontren xunto ás súas nais.

Co cal, desde este recuncho rianxeiro, berramos que a violencia contra as mulleres non pode caer no esquecemento, senón que ten que desaparecer da realidade de cada unha das mulleres que día a día se ven nesa situación.

Toda a veciñanza somos partícipes e podemos ser responsables do cambio social cara igualdade real entre mulleres e homes.

En Rianxo a 25 de novembro de 2012